Kanun yolu sürelerinin yanlış hesaplanması, dosyada esastan haklı olan tarafın yargılamayı kaybetmesine yol açar. Hukuk yargılamasında HMK, ceza yargılamasında CMK farklı süreler ve farklı başlangıç anları öngörür. Bu yazı iki yargı kolundaki düzenlemeyi yan yana okumayı kolaylaştırır.
Hukuk yargılaması — HMK
- İstinaf (m.345): Kararın tebliğinden itibaren 2 hafta.
- Temyiz (m.361): Bölge Adliye Mahkemesi kararının tebliğinden itibaren 2 hafta.
- Cevap dilekçesi (m.127): Dava dilekçesinin tebliğinden itibaren 2 hafta; mahkeme bir defaya mahsus en fazla bir ay ek süre verebilir.
Ceza yargılaması — CMK (7499 sayılı Kanun sonrası)
7499 sayılı Kanun (8. Yargı Paketi, RG 12 Mart 2024) ile ceza kanun yolu süreleri köklü biçimde değişti: süreler artık gün değil hafta esaslıdır ve başlangıç tefhim değil gerekçeli kararın tebliğidir. Yeni süreler 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır; bu tarihten önce verilen kararlarda eski süreler (7 gün / 15 gün) geçerlidir.
- İstinaf (m.273): Hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta (eskiden tefhimden 7 gündü).
- Temyiz (m.291): Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki hafta (eskiden 15 gündü).
- İtiraz (m.268): Kararın tebliğinden itibaren iki hafta (eskiden 7 gündü).
Başlangıç anı — artık gerekçeli kararın tebliği
7499 sayılı Kanun öncesinde ceza yargılamasında süre, karar yüze karşı okunduğunda (tefhim) işlemeye başlardı. Değişiklikle birlikte hem hukuk hem ceza yargısında kanun yolu süresi, kural olarak gerekçeli kararın tebliğindenişlemeye başlar. Böylece taraf, gerekçeyi görmeden süre başlamaz; bu, Anayasa Mahkemesi'nin mahkemeye erişim hakkına ilişkin içtihadıyla da uyumludur.
Adli tatil uzatması
Hem hukuk hem ceza yargısında adli tatil 20 Temmuz - 31 Ağustos arasındaki dönemdir. Süresi adli tatile rastlayan işler için:
- HMK m.104: 7 gün ek süre.
- CMK m.331: 3 gün ek süre.
Ek süre sonrası hafta sonu/tatil ötelemesi (HMK m.93 kıyasen) uygulanabilir.
Karşılaştırma tablosu
| Yargı kolu | İstinaf | Temyiz | Adli tatil ek |
|---|---|---|---|
| Hukuk (HMK) | 2 hafta | 2 hafta | 7 gün |
| Ceza (CMK) | 2 hafta** | 2 hafta** | 3 gün |
| İdari yargı (İYUK) | 30 gün* | 30 gün* | 7 gün |
*İYUK'ta süreler 30 gün olmakla birlikte; vergi yargısı, asgari ücret tespit komisyonu ve özel düzenlemeler için ayrı süreler vardır. İYUK m.61 uyarınca idari yargı adli tatili 20 Temmuz - 31 Ağustos arasıdır (hukuk ve ceza yargısıyla aynı).
**CMK süreleri 7499 sayılı Kanunla 1 Haziran 2024 itibarıyla iki haftaya çıkarıldı (önceden istinaf 7 gün, temyiz 15 gündü). Bu tarihten önce verilen kararlarda eski süreler uygulanır.
Pratik kontrol listesi
- Hangi yargı kolundayız? (HMK / CMK / İYUK)
- Karar tefhim mi tebliğ mi edildi?
- Süre türü gün mü, hafta mı?
- Adli tatil penceresine giriyor mu?
- Son gün hafta sonu mu?
Bu sıralamayla TevkilCep süre hesaplayıcısında ilgili kuralı seçtiğinde sonuç otomatik üretilir.
Önemli: Kanun yolu süreleri değişebiliyor. En son 7499 sayılı Kanunla (1 Haziran 2024) ceza istinaf ve temyiz süreleri 7 gün / 15 günden iki haftaya çıkarıldı ve başlangıç gerekçeli kararın tebliğine taşındı. Eski tarihli kararları ve içtihatları yorumlarken karar tarihindeki yürürlükteki süreyi kontrol edin.