Detaylı rehber
Mevzuata bağlı, adım adım açıklama
Tevkil, Türk hukukunda bir avukatın, müvekkili adına yürüttüğü vekalet ilişkisini sona erdirmeden, işin bir kısmını veya tamamını başka bir avukata yaptırmasıdır. Çıkış noktası 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.56'dır; ücretlendirme Av. K. m.171ile düzenlenir. Bu sayfa; tevkilin hukuki çerçevesini, ücret pratiğini, pratik akışını ve TevkilCep'in bu süreci nasıl yapılandırdığını adım adım anlatır.
Bu rehber özellikle şehir dışı duruşma, icra dairesi takibi, keşif, tebligat tebellüğü gibi yerelde bir meslektaş tarafından yapılması verimli olan işler için hazırlandı. Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlar — vekaletname yetkisinin eksikliği, ücretin makbuza nasıl bağlanacağı, asıl vekilin sorumluluğunun nereye kadar uzandığı — ayrı başlıklar altında ele alınır.
Tevkil nedir? — Tanım ve tipik kullanım
Tevkil; bir avukatın, müvekkilinden aldığı vekaletnameye dayanarak iş gördüğü süreçte, o işin tamamını veya bir bölümünü bir başka avukatı yetkilendirerek yaptırmasıdır. Pratikte sıklıkla şu işler tevkilen yapılır:
- Şehir dışı duruşma takibi — asıl vekilin başka şehirdeki bir adliyede bulunması gereken duruşmada yerel meslektaşının ön plana çıkması
- İcra dairesi takip işlemleri — haciz talimatı, mahcuz mal satışı, dosya inceleme
- Keşif veya yerinde inceleme — uzak mahalde yapılacak teknik keşif
- Tebligat tebellüğü ve dosya inceleme — vekil yerine tebliğ alma, dosya fotokopisi temini
- İfade alma / SEGBİS — uzaktan yapılamayan ifade işlemleri
Tevkil, vekalet ilişkisini sona erdirmez; asıl vekilin sorumluluğu müvekkile karşı devam eder. Bu yönüyle vekaletname devrinden (sözleşmenin tarafının değişmesi) net olarak ayrılır.
Hukuki dayanak — Avukatlık Kanunu m.56
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 56. maddesi tevkilin temel düzenlemesidir. Madde, bir avukatın vekaletname ile aldığı bir işi başka bir avukata yaptırabilmesinin vekaletnamede açıkça verilmiş tevkil yetkisi şartına bağlı olduğunu açıkça düzenler.
Bunun pratik anlamı şudur: standart vekaletname metinlerinde çoğu zaman tevkil yetkisi yer alır, ancak özel vekaletname ile sınırlı yetki tanınmışsa tevkil için de açık ibareye ihtiyaç vardır. Aksi halde tevkilen yapılan işlemin geçerliliği zayıflar; hâkim hatta dosyaya işaretle yetki belgesi/tevkilname talep edebilir.
İlgili diğer hükümler
- HMK m.71 vd. — vekaletnamenin biçim ve içeriği
- TBK m.502 vd. — vekalet sözleşmesinin genel hükümleri
- Av. K. m.164/son — karşı vekalet ücretinin avukata ait olduğu kural (tevkil ücreti bundan farklıdır)
Tevkil ücreti — Avukatlık Kanunu m.171
Tevkil ücreti, tevkil eden avukat ile tevkilen iş yapan avukat arasındaki bir hizmet ilişkisinin karşılığıdır. Müvekkilin asıl vekalet ücretinden bağımsızdır. Avukatlık Kanunu m.171, avukatlar arasındaki bu ücretin serbestçe belirleneceğini düzenler. Buna karşılık AAÜT'nin maktu kalemleri (örn. duruşma takibi maktu vekalet ücreti, icra dairesi maktu vekalet ücreti) yıllık güncellenir ve sektörde pazarlık tabanı olarak kullanılır.
Pratik fiyat dinamikleri
- Standart duruşma takibi için tevkil ücreti çoğunlukla AAÜT maktu duruşma vekalet ücreti seviyesinden başlar; adliye uzaklığı, dosya hacmi, anında tutanak ihtiyacı gibi etkenlerle yükselir.
- İcra dairesi takip işlemlerinde dosya başına bir bedel ya da işlem başına bir bedel anlaşması yapılır.
- Keşif ve uzun süren işlerde saatlik ya da gün başına ücret yaygındır.
TevkilCep'in vekalet ücreti hesaplayıcısı AAÜT maktu kalemlerini güncel olarak getirir; tevkil pazarlığında referans rakamı bir tıkla çıkarmak için kullanışlıdır.
KDV, stopaj, makbuz
Tevkilen iş yapan avukat, hizmet aldığı avukat adına serbest meslek makbuzu düzenler; ücret üzerinden genel oran KDV hesaplanır. Avukat hizmeti veren tarafın faaliyet durumuna göre stopaj söz konusu olabilir. Bu satırlar tevkil sözleşmesinin açık bir parçası olmalıdır.
Ne zaman tevkil vermeli? — Bir karar rehberi
Tevkil kararı çoğu zaman bir maliyet/fayda analizidir. Aşağıdaki sorulara verdiğin yanıtlar yön gösterir:
- Yol + zaman maliyetitevkil ücretinden yüksek mi? Çoğu rutin duruşmada cevap evet'tir.
- Yerel pratik önem taşıyor mu? O adliyenin/icra dairesinin kalemini, hâkimini, alışkanlığını bilen biri süreci hızlandırır.
- Anlık inisiyatif gerekiyor mu? Tanık ifadesi, ara karara hızlı itiraz gibi anlık değerlendirme isteyen duruşmalarda asıl vekilin oradalığı tercih edilir.
- Dosya hassasiyeti nedir? Yüksek değerli veya stratejik dosyalarda asıl vekilin hazır bulunması güven anlamında değer üretir.
Pratik kural: Standart bir duruşma takibi, rutin haciz veya tebligat tebellüğü için tevkil vermek hem maddi hem de zaman olarak çoğu zaman doğru karar. Stratejik veya dosyaya hâkimiyetin kritik olduğu durumlarda asıl vekil tercih edilmelidir.
Tevkil pratikte nasıl yapılır? — Adım adım
- Yetkiyi teyit et. Vekaletnamede "tevkile yetkilidir" ibaresi bulunmalı (Av. K. m.56). Yoksa müvekkilden yeni vekaletname iste.
- İşi tanımla. İş türü, adliye/icra dairesi, tarih, saat, beklenen çıktı (zaptın belirli bir hususu içermesi, ifade tutanağı, harç dökümü vb.) net yazılır.
- İlanı aç.TevkilCep'te ilanı yayımla; teklif, o il ve iş grubunun sırasındaki uygun meslektaşlara kendiliğinden gider. Tanıdık aramak, gruplara mesaj atmak gerekmez.
- Ücreti netleştir. İlanda tutarı yazarsınız; uygulama ilgili baronun tavsiye tevkil tarifesinden bir aralık önerir. Ödeme zamanı, makbuz, KDV ve stopaj satırları taraflarca ayrıca kararlaştırılmalıdır.
- Yetki belgesini düzenle. Tevkilen iş yapacak avukat, hâkim veya icra müdürü karşısında yetkisini gösterecek belgeye sahip olmalı. Belgenin taslağı atamadan sonra uygulamada üretilir; imza ve iletim size aittir.
- Süreyi takip et.Tebligat veya cevap süreleri açısından TevkilCep'in süre hesaplayıcısını ve uygulamadaki tebligat takip modülünü kullan.
- İşi kapat. Tevkilen iş yapan avukat duruşma zaptı/icra tutanağı/keşif raporunu iletir ve sonucu uygulamada raporlar; makbuz düzenlenir, ücret ödenir ve ödeme teyidi kayda geçer. İtiraz edilmezse iş belirli bir süre sonunda otomatik tamamlanır.
Sorumluluk ve risk paylaşımı
Tevkil sözleşmesi, asıl vekilin müvekkile karşı sorumluluğunu kaldırmaz. Avukatlar arası iç ilişki ayrıdır; tevkil edilen avukatın kusurlu davranışı nedeniyle müvekkilin uğradığı zarardan ötürü müvekkile karşı muhatap asıl vekildir; asıl vekil iç ilişkide tevkilen iş yapana rücu edebilir.
Bu nedenle tevkil seçimi titiz yapılmalıdır. TevkilCep bu seçimi öznel bir beğeni sıralamasıyladeğil, doğrulanabilir verilerle destekler: baro sicili incelemeden geçmiş üyelik, tamamlanan tevkil sayısı ve ödeme teyidi kaydı. Puanlama, yıldız ya da rozet sistemi bilinçli olarak kullanılmaz — bu hem TBB Avukatlık Reklam Yasağı Yönetmeliği'nin sınırlarına saygı gösterir hem de sıralamayı ölçülebilir olguya bağlar.
Yaygın 5 hata
- Vekaletnamedeki yetkiyi teyit etmemek. Tevkil yetkisi açıkça yazılı değilse hâkim tevkilen işlemi kabul etmeyebilir.
- Ücreti yazılı hâle getirmemek. Tutar, KDV ve makbuzun kimin adına düzenleneceği baştan yazılı olmalı. İlandaki ücret bir başlangıçtır; ödeme zamanı ve makbuz şekli taraflarca ayrıca kararlaştırılmalıdır.
- Karşı vekalet ücretiyle karıştırmak. Karşı vekalet ücreti dava sonunda hükmedilen, avukata ait olan ücrettir (Av. K. m.164/son). Tevkil ücreti avukatlar arası iç ilişki ücretidir; bunu hâkim hükmetmez.
- Tevkilen iş yapana dosyayı yetersiz açıklamak. Duruşma günü öncesi savunma stratejisi ya da kritik kanıt referansları paylaşılmazsa zarar doğurabilir.
- İş sonunda dönüş yapmamak. Tevkilen iş yapan, zaptı veya tutanağı net biçimde paylaşmalı; bu olmazsa müvekkile karşı asıl vekilin pozisyonu zayıflar.
TevkilCep tevkil ağı — Mobil ile somut akış
Tevkil bugün ağırlıklı olarak WhatsApp grupları, baro e-posta listeleri ve tanıdık üzerinden yürüyor. Bu yöntemin üç bilinen zaafı var: ilanı kimin gördüğü tesadüfe kalır, işi kimin alacağı çoğu zaman en hızlı yazana bağlıdır ve iş bittikten sonra ödemenin takibi tamamen hatırlamaya kalır. TevkilCep bu üç noktayı yapılandırır.
- İlan aramak yerine sıraya girmek. Çalıştığınız il ve iş grubunun sırasına bir kez girersiniz; uygun bir ilan açıldığında teklif size gelir. Grup mesajlarını tarama zorunluluğu ortadan kalkar.
- Sıra mekaniği açık. Teklif, o sırada en uzun süredir iş almayan meslektaştan başlayarak gönderilir; sıradaki konumunuzu uygulamada görürsünüz. Gizli puan yoktur ve sıra önceliği satılmaz.
- Reddetmek serbest. Ücret yetersiz, takvim çakışması veya çıkar çatışması gerekçesiyle reddetmek sıradaki yerinizi etkilemez. Yaptırım yalnızca teklifi cevapsız bırakmaya bağlıdır.
- Ücret bandı bilgilendirir, dayatmaz. İlgili baronun tavsiye tevkil tarifesinden bir aralık önerilir; altına da girseniz ilan aynı şekilde açılır, yalnızca eşleşmenin uzayabileceği hatırlatılır.
- Eşleşmeden sonrası akışın içinde. Yetki belgesi taslağı, yapılandırılmış iş raporu ve ödeme teyidi aynı dosyada tutulur.
- Komisyon yok. Ücret doğrudan iki avukat arasında ödenir; TevkilCep tahsilata aracılık etmez.
Uygulamada işini devretmek için Tevkil → Yeni İlan; iş almak için Tevkil → Sıralarım üzerinden çalıştığınız il ve iş grubunun sırasına katılırsınız. Süre hesabı, vekalet ücreti hesabı ve tebligat takibi de aynı uygulamanın içindedir.